Odczyt kubitu falami milimetrowymi z dokładnością ponad 99 proc.
Naukowcy z amerykańskiego Narodowego Instytutu Standardów i Technologii (NIST) w Boulder zbudowali układ, który odczytuje stan kubitu nadprzewodnikowego z wiernością powyżej 99 proc. Robi to bez zaburzania samego kubitu. Rozwiązaniem okazało się użycie rezonatora pracującego w zakresie fal milimetrowych. Wyniki opisano w czasopiśmie „Physical Review Letters”.
Dlaczego odczyt kubitu jest tak trudny
Zwykły bit przyjmuje wartość 0 albo 1. Kubit podczas obliczeń może znajdować się w obu stanach jednocześnie, a dopiero pomiar „rozstrzyga”, czy wynikiem jest |0> czy |1>. Sam pomiar bywa jednak kłopotliwy, bo układ odczytujący potrafi zmienić stan kubitu, który ma sprawdzić.
W kubitach nadprzewodnikowych stan mierzy się za pomocą rezonatora odczytu. To wnęka mikrofalowa, zwykle metalowa, w której zamykają się fale elektromagnetyczne i tworzą fale stojące. Częstotliwość rezonansowa takiej wnęki zależy od tego, czy kubit jest w stanie podstawowym, czy wzbudzonym. Wystarczy więc zmierzyć częstotliwość, żeby poznać stan kubitu. Tak działa odczyt najpopularniejszego typu kubitu nadprzewodnikowego, czyli transmonu.
Rezonator o częstotliwości ponad dziesięć razy wyższej
Klasyczne transmony pracują przy 3–6 GHz, a ich rezonatory odczytu przy 6–10 GHz. Zespół, którym kieruje Akash V. Dixit z NIST, a w którym jest także osoba z Kanady, zastosował zupełnie inne proporcje. Transmon o częstotliwości 3,083 GHz połączono z aluminiową wnęką o częstotliwości 34,670 GHz. Stosunek częstotliwości odczytu do częstotliwości kubitu przekroczył więc 10.
Wyniki są obiecujące:
- wierność pomiaru wynosi 99,2 proc.,
- odczyt wymaga 109 fotonów,
- cały pomiar trwa zaledwie 780 nanosekund.
Badacze podkreślają, że podnieśli częstotliwość odczytu, zamiast obniżać częstotliwość samego kubitu. Dzięki temu transmon zachowuje cechy ważne dla szybkich operacji logicznych, a jego niepożądane wzbudzenie termiczne pozostaje minimalne.
Skąd bierze się ta odporność na zakłócenia
Autorzy wykorzystali symulacje oparte na teorii Floqueta, która opisuje układy poddawane regularnym, okresowym impulsom. Symulacje pokazały, że przy tak wysokich częstotliwościach napęd wnęki w dużej mierze omija niechciane przejścia między stanami w potencjale transmonu. To właśnie pozwala użyć ponad stu fotonów i nadal nie rozstroić kubitu.
Zespół widzi też dalsze zastosowania. Chodzi o poszukiwania ciemnej materii oraz eksperymenty, w których bardzo silne pole elektromagnetyczne oddziałuje z materią w układach tzw. elektrodynamiki kwantowej obwodów. Według autorów takie sprzężenie mogłoby się przydać również w systemach hybrydowych łączących różne platformy, na przykład optomechanikę obwodów, atomy Rydberga i inne kubity nadprzewodnikowe.
Co to oznacza w praktyce
To badanie podstawowe, wykonane w laboratorium. Nie oznacza, że komputery kwantowe są tuż-tuż, i nie zmieni niczego w codziennym życiu w najbliższym czasie. Pokazuje natomiast, że jeden z kluczowych problemów, czyli odczyt stanu kubitu bez jego psucia, można rozwiązać nieco inaczej niż dotąd. Szybki i dokładny odczyt jest potrzebny w każdym większym komputerze kwantowym.
Dla polskiego czytelnika to przede wszystkim sygnał, w jakim kierunku idą badania nad sprzętem kwantowym. Artykuł nie wskazuje, by w pracy uczestniczyły polskie ośrodki, więc nie da się go bezpośrednio odnieść do krajowych projektów. Technologie kwantowe pozostają jednak tematem zainteresowania także w Europie, a rozwiązania z różnych krajów i laboratoriów mogą się wzajemnie uzupełniać. Czy podejście z falami milimetrowymi trafi do większych układów, pokażą dopiero kolejne eksperymenty.
Źródło: Phys.org – „Reading superconducting qubits while suppressing unwanted state transitions”
